maandag 10 december 2012

De bijl door Max Lamerichs

Max Lamerichs heeft gekozen voor de bijl als historisch voorwerp

Bekijk het filmpje dat Max heeft gemaakt om meer informatie te krijgen over de bijl




Een bijl is een zwaar gereedschap met een kant om te hakken.




Vuistbijlen behoren tot de oudst bekende werktuigen en gaan terug tot het vroege steentijd waarbij de oudste worden geschat op 2,5 miljoen jaar oud. Zij werden gemaakt door splinters van een steen af te slaan waardoor een scherpe rand ontstond. Deze bijlen konden ook worden gebruikt als mes of schraper. Uit de midden steentijd zijn de eerste bijlen bekend die aan stelen werden vastgemaakt. Hiermee kan een grotere kracht worden uitgeoefend waardoor de persoon met een lichtere bijl kan werken en minder snel uitgeput raakt. De bijlen uit de nieuwe steentijd waren soms mooie glad geslepen stenen bijlen van vuursteen of andere steensoorten. In de kopertijd, aan het einde van de nieuwe steentijd werden ook in koperen gegoten bijlen gemaakt met dezelfde vlakke vorm als de stenen bijlen. De bekende ijsmummie Ötzi was in het bezit van zo'n bijl, waarvan de kling voor 99% uit koper bestaat. In de bronstijd ging men over op brons, dat duurzamer en gemakkelijker te gieten was dan koper, en werd de vorm van de bijl steeds verder verbeterd. Deze bijlen leken steeds minder op hun stenen voorlopers. De volgende stap was het smeden van bijlen van ijzer en staal.
Bronstijd

IJzertijd

Vuistbijl


 

Bijlen worden gebruikt als gereedschap voor het bewerken van hout houtbewerking of als wapen en soms voor beide (zoals de bijlen uit de bronstijd). Een keukenbijltje is in veel huishoudens aanwezig voor bijvoorbeeld het klein hakken van aanmaakhout en het slachten van kippen. Voor het omhakken van bomen zijn zware bijlen met lange stelen gebruikelijk, voor het hakken van grote blokken brandhout lichtere bijlen zoals bijvoorbeeld een kloofbijl. Dan is er de dissel, een bijl waarbij de bijlkop een kwartslag gedraaid is die gebruikt wordt om bijvoorbeeld holtes uit te hakken.
Vuurstenen bijl

Bijlen als wapen zijn meestal lichter, omdat tijdens een gevecht snelheid van belang is. Bekende strijdbijlen uit de geschiedenis zijn de stenen hamerbijlen uit de nieuwe steentijd, de francisca, een werpbijl die door de Franken werd gebruikt, of de tomahawk van de Noord-Amerikaanse indianen.

Een bijzonder geval is de bijl die in de middeleeuwen en daarna door scherprechters werd gebruikt, om mensen te onthoofden.


Sappeurs
Een sappeur was iemand die gespecialiseerd was in het aanleggen van "sappen". Een sappe of approche is een aanvals- of naderingsloopgraaf die bij de belegering van een vesting werd gegraven en die bescherming moest bieden tegen vijandelijk vuur. 
Eensappeursgroep (van koninklijke schutterij St. Lambertus uit Oirsbeek


De taak van een sappeur is niet alleen tot het aanleggen van sappen. Sappeurs ruimden hindernissen op, velden bomen, installeerden bivaks, bouwden kantonnementen, ondersteunden pontonniers bij het bouwen van bruggen etc.
Het voornaamste en tegelijkertijd meest kenmerkende werktuig van een sappeur was de langstelige houthakkersbijl waarmee ze steevast voorop marcheerden.
Pioniers in het Franse vreemdelingenlegioen
Sappeurs waren in de 18e en 19e eeuw indrukwekkende figuren. De sappeur droeg traditioneel een baarden snor en men zocht mannen uit die groot van stuk waren.


Ötzi
In de Alpen van de zomer van 1991 ontdekken 2 Duitsers een lichaam van een man die 5300 jaar geleden is gestorven. Het ijs heeft ervoor gezorgd dat de botten al die tijd bewaard bleven. Hij word ook wel Ötzi genoemd omdat hij is gevonden in het  Ötzdal in de Alpen. Bij zijn lichaam vonden de Duitsers gereedschap en kleding. Hij droeg een jas en een broek van geitenvel met daaroverheen een mantel van gras, een muts van berenvel, zijn schoenen had hij gevuld met gras. Hij had ook een dolk gemaakt van vuursteen bij zich en een bijl.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten